Posts

Showing posts from October, 2025

भगिनी निवेदिता

भगिनी निवेदिता  हिंदू धर्म, हिंदू तत्वज्ञान, हिंदू समाज व हिंदू राष्ट्र हे सर्व एक सनातन वैश्विक चिंतन आहे हे व्यवहारिक पितळीवर सिध्द होते ते भगिनी निवेदिता यांच्या संपूर्ण जीवन कहाणी मधून. म्हणून ज्यावेळी सर्व जग हिंदू जीवनदृष्टी व वैश्विक चिंतन समजावून घेण्यासाठी असूसलेली आहे, अशावेळी तर भगिनी निवेदिता यांचे जीवन उदाहरण म्हणून जगासमोर नीट मांडले गेले पाहिजे. भगिनी निवेदिता या आयर्लंड मध्ये राहणा-या स्काॅटीश होत्या. शिक्षिका होत्या, इंग्लंडमध्ये रहात होत्या. कोणत्याही अर्थाने हिंदू धर्म, तत्वज्ञान, समाज व राष्ट्र या चारही अंगांशी त्यांचा दुरान्वयानेही संबंध आला नव्हता. स्वामी विवेकानंद यांच्याशी त्यांचा संबंध आला, त्यांना मानवतेचा मुलाधार हिंदू धर्म थोडा फार विवेकानंद यांच्या विचार व कृती मधून समजला होता. व त्या प्रभावाने निवेदिता भारतात आल्या व संन्यास घेऊन भगिनी निवेदिता बनल्या. भगिनी निवेदिता यांच्या जीवनाचा अभ्यास हा अनेक अर्थांनी हिंदू वैश्विक चिंतन समजावून घेण्यासाठी अत्यावश्यक आहे. कारण ही कहाणी फक्त गुरु शिष्यांची नाही. तर एक संपूर्ण जीवनदृष्टी स्विकारण्यासाठी कोणकोणते घटक...

दीपावलीचा उत्साह

Image
आमच्याकडे दिवाळी आजपासून सुरू झाली आहे. हिंदूंसाठी उत्साह व ऐश्वर्य याचे मूर्तरूप दिवाळी माझ्या घरी दणक्यात प्रविष्ट झाली आहे.  प्रकाशमयी दिवाळीसाठी आकाशकंदील स्थानापन्न झाला आहे. फराळाशिवाय दिवाळी? शक्यच नाही. म्हणून उद्घाटनाला लाडू व शंकरपाळीने हजेरी लावली आहे. नवीन मेंबर घरी आल्याने उत्साह वाढला आहे व सहभागही. देवाला नैवेद्य ही दाखवला गेला आहे. कुटुंब हे संस्कार पिठातील प्राथमिक शाळा म्हणून सर्वात महत्वाचे. व त्याचे प्रत्यंतर येते दिवाळीतील सर्वांच्या सहभागातून. आम्ही दोघे आहोतच, पण कुटुंबातील पुढची पिढी मुलगा व सून यांनीही जोरदार सहभाग देऊन दिवाळीच्या धार्मिकतेला उत्साहाची किनार लावली आहे. आमच्याकडे दिवाळी आजपासून सुरू झाली आहे. हिंदूंसाठी उत्साह व ऐश्वर्य याचे मूर्तरूप दिवाळी माझ्या घरी दणक्यात प्रविष्ट झाली आहे.  प्रकाशमयी दिवाळीसाठी आकाशकंदील स्थानापन्न झाला आहे. फराळाशिवाय दिवाळी? शक्यच नाही. म्हणून उद्घाटनाला लाडू व शंकरपाळीने हजेरी लावली आहे. नवीन मेंबर घरी आल्याने उत्साह वाढला आहे व सहभागही. देवाला नैवेद्य ही दाखवला गेला आहे. ...

संघ समजून घेता येईल?

सध्या स्वाभाविक देशभरात चर्चा असलेला विषय आहे  राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ. प्रेम करण्यासाठी वा द्वेष करण्यासाठी सगळ्यात सोपी संघटना आहे  राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ. पण तरीही ती संघटना कळली असे शाखेत न जाणा-या अथवा न गेलेल्या कोणालाही समजणे खरोखरच खूप अवघड आहे. पण तरीही अवघड प्रश्न सुटावा, त्याचे उत्तर मिळाले असे प्रत्येकाला वाटते. म्हणून संपूर्ण समजेल की नाही सांगता येणार नाही, पण पूर्वग्रहदूषित म्हणून समजून घेणारच नाही, असे सोडून, सर्वांसाठी मी तीन पुस्तके सुचवितो. १ डॉ हेडगेवार  चरित्र लेखक ना. ह. पालकर. २ नानांचे मनोगत संघाची तात्विक भूमिका  लेखक ना. ह. पालकर  ३ सामाजिक समता व हिंदू संघटन  श्री बाळासाहेब देवरस. या जोडीला दैनिक संघ कामातील applied कामातील नाहीत, ४/५ सामान्य स्वयंसेवकांची संपूर्ण ओळख व मैत्री. मला वाटते संघ ब-याच अंशी समजेल.