Posts

Showing posts from December, 2025

टि. बि. कुन्हा

Image
Denationalisation of Goans या ग्रंथाचे लेखक व गोवा मुक्ती साठी आघाडीचा योध्दा म्हणजे टि. बी. कुन्हा. पण स्वातंत्र्याची लढाई सर्वार्थाने जिंकायची असेल तर जी भूमि स्वतंत्र करायची आहे, त्याची संस्कृती, धर्म , तत्वज्ञान नीट आत्मसात असले पाहिजे व त्या मुळे निर्माण होणारा शत्रुबोधही नीट जाणता आला पाहिजे तर तो समाजच स्वातंत्र्य मिळवू शकतो. व भारताची ही ओळख गोव्याला सुध्दा आहे, हे सांगणारा देशभक्त म्हणजे टि. बि. कुन्हा. तसे जन्माने कॅथोलिक ख्रिश्चन पण कर्माने चर्चच्या मते नास्तिक असल्याने व कायम स्वतः ची मूळे भारतियत्वात व सनातन राष्ट्र जिवनात शोधणारे असल्याने किंचितही पातळपण न आलेले राष्ट्रभक्त होते. त्याहुनही महत्वाचे म्हणजे जन्माने मिळालेला पंथ कधीही परंपरेने मिळालेल्या संस्कृतीवर स्वार होऊ दिले नाही. म्हणून झेवियर कधीच त्यांच्या दृष्टीने संत होऊ शकला नाही. फक्त पोर्तुगीजच त्यांचे शत्रू नव्हते तर हे सनातन समाजाला बेहाल करणा-या ख्रिस्ती धर्म प्रचारकांचे कठोर विरोधक होते. कुन्हांचे मोठेपण हे आहे कि ख्रिस्ती पंथ प्रचारक व पोर्तुगाल राजसत्ता यांचे साटेलोटे त्यांनी नीट ओळखले होते व झ...

गोवा मुक्ती उशिरा का?

Image
मॅन्युअल इ सिल्व्हा हा गोव्याचा पोर्तुगीज सत्तेचा शेवटचा गव्हर्नर जनरल व भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा लष्कर प्रमुख होता. सालझार राजाची आज्ञा होती की मरे पर्यंत युद्ध कर. पण लढणे शक्य नसल्याने तो शरण आला. त्याचे सैनिकी व जहाजांचे मोठे नुकसान झाले. पण तो परत गेल्यावर राजाने त्याचे मानसन्मान काढून घेऊन त्याला विजनवासात पाठविले. व १९७४ ला राजसत्ता गेल्यावर त्याला त्याचे मानसन्मान परत मिळाले व १९७४ ला गोव्यात आल्यावर त्याचे जोरदार स्वागत झाले. मॅन्युअल इ सिल्व्हा हा गोव्याचा पोर्तुगीज सत्तेचा शेवटचा गव्हर्नर जनरल व भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा लष्कर प्रमुख होता. सालझार राजाची आज्ञा होती की मरे पर्यंत युद्ध कर. पण लढणे शक्य नसल्याने तो शरण आला. त्याचे सैनिकी व जहाजांचे मोठे नुकसान झाले. पण तो परत गेल्यावर राजाने त्याचे मानसन्मान काढून घेऊन त्याला विजनवासात पाठविले. व १९७४ ला राजसत्ता गेल्यावर त्याला त्याचे मानसन्मान परत मिळाले व १९७४ ला गोव्यात आल्यावर त्याचे जोरदार स्वागत झाले. अता विचार करु या देशाचे नेतृत्व कसे असावे लागते. तांत्रिकदृष्ट्या भारत व पोर्तुगाल यांचे ३६ तासाचे युध्द झ...

गोवा मुक्ती दिवस

Image
आज १९ डिसेंबर १९६१ रोजी गोवा म्हणजे गोमांतक स्वतंत्र झाला. अनेक तरुण तरुणींना आश्चर्य वाटू शकते. की असे कसे? आपला भारत देश तर १५ आॅगस्ट १९४७ साली स्वतंत्र झाला होता ना? मग गोवा १९६१ साली?. हा प्रश्न प्रत्येक भारतीय तरुण तरुणीला पडलाच पाहिजे? हा प्रश्न पडला तर भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यातील सर्वात दुर्लक्षित पण सर्वात महत्त्वाच्या संक्लपने वर चर्चा होईल. हा प्रश्न आहे राष्ट्रीयत्व म्हणजे काय? व भारतीय राष्ट्रीयत्व म्हणजे काय? भारत स्वतंत्र होत असताना देशभरातील ५०० च्या वर संस्थाने भारतीय संघराज्यात विना अट सहजपणे विलीन झाली. फक्त तीन संस्थानांचा प्रश्न डोकेदुखी ठरला. एक होता हैद्राबादचा निजाम, दुसरा काश्मिरी हिंदू राजा पण बहुसंख्य प्रजा मुस्लिम व तिसरा गोवा ज्यावर शासन होते पोर्तुगीज म्हणजे धर्मांध ख्रिश्चनांचे.  म्हणजे जेथे प्रजा हिंदू व राजा हिंदू होते, तेथे भारतात विलिनीकरण हे सर्वांसाठीच स्वाभाविक होते. पण हैद्राबादला प्रजा हिंदू तर राजा मुसलमान व काश्मीरला राजा हिंदू पण प्रजा मुसलमान होती. तरीही समस्या आली नसती, पण देश प्रमुखाला राष्ट्रीयत्वाची ओळख नव्हती ही समस्या होत...

धुरंधर

Image
आज मी थिएटरमध्ये जाऊन सहकुटुंब सहपरिवार धुरंधर सिनेमा पाहिला.  मला प्रचंड आवडला. सामान्य रसिक असल्याने मला का आवडला हे मी सांगू शकतो पण त्याचे परिक्षण करण्याचा अधिकार मात्र नाही. त्यामुळे या फ्रेममधील हे आवडले, ते नावडले असे सांगता येणार नाही पण कथाकथन, इतिहास व वास्तविकतेशी असलेला संबंध यात मी सहज गुंतत जातो व ती गोष्ट मला आवडून जाते. धुरंधर मध्ये उत्कृष्ट story telling आहे. त्याचे इतिहासाशी नाते किती अस्सल आहे हे मला समजत होते व तात्कालिन वास्तविकता ही परिचित होती. त्यामुळे ती फक्त कथा न राहता माझ्यासाठी एक रसरशीत अनुभव होता. हा रसरशीत अनुभव मोठ्या पडद्यावर खूप आनंद देतो. आम्हाला सुखाने झोप मिळाली म्हणून वाटेल ते भीम पराक्रम करणा-या सुरक्षा व्यवस्थांचे कौतुक व तेही कलात्मक पद्धतीने मांडल्यावर मिळणारा आनंद म्हणजे सोने पे सुहागा. तो या सिनेमाने दिला. देशभक्तीशी संबंधित सिनेमा म्हणजे झिंगोइझम, प्रचारी सिनेमा, अशा कल्पना समाजाच्या मनावर लादण्यासाठी स्वतः च्या कल्पनांचे फुगे उडवणा-या राष्ट्रीय भाव विरोधी टोळक्याला कलासक्त सामान्य माणसांनी तिकीटबारीवर गर्दी करुन जी सणसणीत च...

योगी अरविंद राष्ट्र चिंतन

Image
योगी अरविंद हे धर्म, तत्वज्ञान व महाकवी म्हणून प्रसिद्ध आहेतच. तसेच ते भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यातील महान योध्दे होते. त्यांची जेवढी शिस्त धर्म व तत्वज्ञान यावरील मांडणीत होती तेवढीच शिस्त व जोडीला सौंदर्य दृष्टी  त्यांच्या आश्रम व त्यातील प्रत्येक आयामात होती. व त्यामुळे जगभर हिंदू धर्म व तत्वज्ञान या विषयी आकर्षण, आसक्ती व आत्मसात करण्याची इच्छा निर्माण झाली हे खरे आहे. पण त्यांच्या आध्यात्मिक बैठकीचा आधार समंजस सांस्कृतिक राष्ट्र विचार होता. सर्व जगाला हिंदू धर्म चिंतनातील व हिंदू तत्वज्ञानातील सर्वसमावेशकता समजून सांगताना, हे धर्म चिंतन व तत्वज्ञान सिध्द केलेल्या या सांस्कृतिक राष्ट्र म्हणजे भारत याचे कधीच विस्मरण होऊ दिले नाही व म्हणूनच स्वातंत्र्याच्या पूर्वसंध्येला फाळणी झाल्यावरही या महापुरुषाने ही तात्कालिक असून ही कृत्रिम रचना लवकरच नाहिशी होईल अशी भविष्यवाणी केली. कारण हिंदू धर्म व तत्वज्ञान याच्यात अंगभूत वैश्विक सहजीवनाच्या मुलाधारावरील हा फाळणीरुपी कुटीराघात हा धर्म व हे तत्वज्ञान सहन करणार नाही याची त्यांना पूर्ण खात्री होती. याचे कारण ही स्पष्ट होते. त्यांच्या राष्ट्र...

देवव्रत रेखे नी सावळा गोंधळ

Image
देवव्रत रेखे नी सावळा गोंधळ  मला अनेक गोष्टींचा काय उपयोग असा प्रश्न पडतो. त्रिकोणमिती गणित मला रोजच्या जगण्यात कधी लागले नाही. माझा अडाणीपणा तर असा की हे जगण्यातले कोडे मला त्रिकोणमितीमुळे सुटले हेसुद्धा मला कळत नाही. मला आवकाश शास्त्रातील काही कळत नाही. चंद्रावर पाणी आहे का नाही? या वांझोट्या चर्चेचे महत्व काही कळत नाही . त्यामुळे यान चंद्राच्या दक्षिण का कुठल्यातरी ध्रुवावर उतरले तर काय एवढं विशेष घडल हे कळतच नाही. विचार करता करता लक्षात आले की आपल्याला तर कशातलच फारसं काही कळत नाही. पण सामान्य माणूस असल्याने एक बरं आहे की कोणी सांगितले की हा खूप मोठा पराक्रम आहे तर आपण आपला हात जोडून मोकळा होतो. असलाच कसला तरी मानवी शरीर, बुध्दी, मन यांच्या क्षमतांचा कस लागेल असा जगण्यासाठी अभूतपूर्व पराक्रम सुनीता विल्यम्स यांनी केला. त्या अमेरिकेला एकेका जीवाच काय कौतुक? तर तिला आणायला लाखो डॉलर्स खर्चून त्या एलाॅन मस्कचे आवकाश यान भाड्याने ( येथे भाड्या ही कॅपिटॅलिस्ट मस्कला शिवी नाही याची नोंद घ्यावी.)घेतले. मला एका जिवासाठी एवढा खर्च ह्याचा उपयोग कळला नाही पण आपण आपलं सुनिताबाई, मस्क सगळ्य...