Posts

Showing posts from January, 2024

विश्वासराव ताम्हणकर गेले

विश्वासराव ताम्हणकर गेले. तसे हे सामाजिकदृष्ट्या फार प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्व नव्हते. पण ज्यांचा विश्वासरावांशी परिचय होत असे त्यांना चुकल्या चुकल्या सारखं वाटायला लावणार व्यक्तिमत्त्व होत विश्वास ताम्हणकर. पुण्यामध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची काही घराणी आहेत. त्यातील हे एक मात्तबर घराण आहे. सर्व भाऊ फक्त संघ एके संघ. जीवनाची घडीच अशी घातली होती की आयुष्याच्या प्रथम स्थानावर संघ. असे विश्वासराव गेले. ताम्हणकर व पुणे या मिश्रणामुळे पुरेसे तर्कट वाटायचे पण खर तर तर्कशुद्ध असायचे. इस्लामी जगतात काय खदखद चालू आहे हे सर्वात अचूक माहिती असलेला प्रथम क्रमांकाचा हिंदू म्हणजे विश्वास ताम्हणकर. या विषयावरील कोणताही संदर्भ विश्वासाने मिळण्याचे ठिकाण म्हणजे मोतीबाग पुणे येथील विश्वासरावांची खोली. या खोलीत एवढा खोल अभ्यास नव्हे ज्ञानयज्ञ चालू असे की आगामी काळात इस्लाम कसे वागणार आहे याचे अचूक भाकीत या खोलीत होत असे. तर्कशुद्ध विचार, अत्यंत आत्मीय संबंध, विनोदी अंगाने कार्यकर्त्यांचे समिक्षण हे सगळे शिकण्याचे विद्यापीठ म्हणजे विश्वास ताम्हणकर. मला मात्र विश्वास ताम्हणकर यांचा मित्र म्हणवून घेता आले ...

राम मंदिर झाले पुढे काय भाग ७

ऐतिहासिक महत्त्वाचे क्षण म्हणून अयोध्या स्थित राम मंदिर पहावे लागेल. संपूर्ण समाजाने एकजूटीने एवढा प्रदीर्घ लढा, सर्व विपरीत परिस्थितीत लढून जिंकला आहे. व केवळ एक मंदिर म्हणून नव्हे तर समाज म्हणून एका प्रगल्भ समाजाची जगाला पुन्हा नव्याने ओळख झाली. म्हणून या ऐतिहासिक मंदिराच्या या हिंदू समाजाकडून काय अपेक्षा असतील या विषयी आपण अनेक लेखांमधून विचार केला. त्यातील अंतिम पुष्प. जगामध्ये  सद्य स्थितीत भारत एका शालीन नेतृत्वाची भूमिका पार पाडत आहे. पण काल पर्यंत तृतीय जग म्हणून हिणवला गेलेला देश, आज अचानक फक्त राजकीय नेतृत्व बदलाने ही परिस्थिती बदललेली नाही. राजकीय नेतृत्वाने भारतीय संस्कृतीशी नाळ जोडून घेऊन वाटचाल केल्यानेच हे बदल घडून आल्याचे दिसत आहे. त्यामुळे राजकीय नेतृत्वाप्रमाणेच समाजाने सुध्दा वैश्विक नेतृत्वाची धुरा सांभाळली पाहिजे हा संकेत हे राम मंदीर देत आहे. अर्वाचीन काळात हिंदू संस्कृतीच्या वैश्विक नेतृत्वाच्या जबाबदारीची जाणीव स्वामी विवेकानंद यांनी हिंदू समाजाला करून दिली तसेच विश्व समुदायाला, विस्फोटक उर्जेने परिपूर्ण हिंदू समाज व संस्कृती, आपले मार्गदर्शन करेल, असा विश्व...

राम मंदिर झाले पुढे काय भाग ३

अयोध्येत राममंदिर झाले आहे. भव्यदिव्य झाले आहे व सुंदर ही झाले आहे. पण भविष्यात काय? हे समाज मंदिर भविष्यासाठी हिंदू समाजाकडून काही अपेक्षा करीत आहे का? काही संकेत देत आहे का? देत असेल तर ते कोणते? हे आपण पहात आहोत. मंदिर सुंदर झाले आहे. म्हणजे बांधकाम सुंदर, मूर्ती सुंदर, परीसर सुंदर, सुखसुविधा सुंदर, रेल्वे स्थानक सुंदर, विमानतळ सुंदर हे सर्व तर असणार आहेच. पण ज्या हिंदू समाजाने रामललाची आज्ञा शिरसावंद्य मानून हे सुंदर शिल्प उभारले त्यानेही सुंदर दिसावं व असाव, हा संकेतही हे राम जन्म स्थळ देत आहे. कसे? ते पाहु या. अयोध्या राम मंदिर निर्माण म्हणून जे सामाजिक रण  झाले त्यात संपूर्ण देशाने सहभाग दिला. सर्व भौगोलिक क्षेत्राने दिला, सर्व समाजाने दिला. निरपवादपणे सर्व समाजाने दिला. व येथूनच रामलला आपल्याला भविष्यातील सामाजिक अचरणा संदर्भात संकेत देत आहेत. अयोध्या आंदोलन संपूर्ण समाजाचे होते म्हणजे जात पात  यांच्या सीमा पुसून हिंदू सारा एक या उद् घोषाचे होते. त्या अयोध्या रणाच्या सामाजिक जाणीवांच्या कहाण्या अंगावर शहारे आणणा-या होत्या, मोहरून टाकणा-या होत्या. दीर्घ काळाच्या घट्ट मू...

राम मंदिर झाले पुढे काय भाग २

राम मंदिर तयार झाले आहे व भव्यदिव्य झाले आहे. हजार वर्षे टिकेल एवढे मजबूत ही झाले आहे. पण ते हजार वर्षे टिकेल म्हणजे काय? तर त्या मंदीरामधून जे संदेश हिंदू समाजाला मिळत आहेत ते हिंदू समाजाने समजावून घेणे व संपूर्ण समाज म्हणून त्यावर अमल करत रहाणे म्हणजे अयोध्या स्थित राम मंदीर टिकणे आहे. आज आणखी एक संदेश टिपून घेऊ यात. राम मंदिर प्राण प्रतिष्ठा सोहळा हिंदू समाज, त्यातील संत महंत जेवढ्या उत्साहाने साजरा करीत आहेत, लगबग करीत आहेत, धावपळ करीत आहेत, तेवढीच किंवा काकणभर अधिकच भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी करत आहे, सरकार करत आहे, राजकीय पक्ष व कार्यकर्ते करीत आहेत व याला विशेष अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. फक्त भाजपचे कार्यकर्ते नव्हे तर विरोधकही आमंत्रणाची आस धरून आहेत किंवा काही अति कडवे कानशीलावर बोटे मोडत बसले आहेत.  पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वैयक्तिक भावना काहीही असतील व म्हणून ते भक्तीभावाने रामललाच्या गृहप्रवेशासाठी असुसलेले असतील पण ते उघडपणे देशाला २२ जानेवारी उत्स्फूर्तपणे व भक्तीभावाने साजरा करा असे सांगत आहेत. येथून आपला राम मंदिराकडून येणारा संदेश सुरू होतो आहे. १९४७ साली द...

राम मंदिर झाले पुढे काय भाग ५

अयोध्येत राममंदिर झाले. भव्यदिव्य झाले, सुंदर झाले, दणकट झाले, युग प्रवर्तक असे मंदीर तयार झाले. हिंदू समाजाने स्वयं प्रेरणेने अर्वाचीन काळात केलेला सर्वात मोठा पराक्रम आहे. संपूर्ण विश्वाचे लक्ष लागलेले होते,अशी ही निर्मिती झाली आहे. ज्यावेळी अपमानाचा प्रतिक ढाचा पडला त्यावेळी पृथ्वीच्या पश्चिमेला पराभवाची, जेत्यांच्या विजयाची खूण असलेली प्रसिद्ध बर्लिन भिंतही कोसळत होती. हा योगायोग एवढ्यासाठी आठवायचा कि बर्लिन भिंती प्रमाणे अपमानाचा ढाचा पडलेली घटना ही सुध्दा विश्वाच्या चर्चेची होती. कारण इस्लामच्या आक्रांताशी कसे दोन हात करायचे या प्रश्नाचे सभ्य जगाला पडलेले कोडे हे रामललाचे अयोध्या स्थित मंदिर सोडवणार होते. म्हणूनच ही वैश्विक जबाबदारी उचलण्याचे आवाहन राम मंदिर हिंदू समाजाला व भारताला करत आहे. राम मंदिर समाजाकडून भविष्यात काय अपेक्षा करीत आहे हे आपण पहात आहोत. अब्राहामिक परंपरेतील सर्वात विकृतपणे, असहिष्णूपणे विजातीय समाजांकडे पहातो त्या इस्लामला कशा प्रकारे सभ्य जगाने विरोध करावा, कशा प्रकारे संघर्ष करावा, कशा प्रकारे इस्लामला ताडन करावे हे जगातील सर्वात प्राचीन संस्कृतीने, समाजाने...

राम मंदिर झाले पुढे काय भाग १

अयोध्या स्थित राम मंदिराचा आंदोलनाचा भूतकाळ व अभूतपूर्व चळवळीचा इतिहास सध्या सतत हिंदू मनाला पुलकित करत असतो. पण अता मंदीर उभे राहिले. हजार वर्षे टिकेल एवढे शक्तिशाली ही बनले आहे. पण या भव्य तेजस्वी मंदीराला काही सुचवायचे आहे का? भविष्याचे काही दिशा दर्शन हे राम मंदीर करत आहे का? प्रभू रामचंद्र स्वतः अवतारी पुरुष होते, अशक्य असे काहीच नव्हते. तरीही पत्नी सीता हिची रावणाच्या तावडीतून सुटका करण्यासाठी फक्त वैयक्तिक अन्याय ही भूमिका ठेवली नाही. तर सीतेवरील अन्याय हा सर्व स्त्री जातीवरील अन्याय आहे व तो कसा दूर केला पाहिजे याचे साक्षात उदाहरण घालून दिले आहे. वनवास पत्करला, सामान्य वनवासी बंधुंपासुन नागर जनते पर्यंत सर्वांची संवाद केला, चौदा वर्षे संघटन केले व सर्वांना कर्तव्य कर्ता बनवले. सर्व समाजाला स्त्री महात्म्याचे महत्त्व पटवून दिले व नंतर रावण वध केला. उत्तर दक्षिण भारत हा ध्येयवादाने एकात्म करून दाखवला. हे प्रभू रामचंद्रांचे स्मरण आवश्यक आहे. तलवार, सरकार, लष्कर यांने मिळणारे विजय आवश्यक असतात पण ते तेव्हांच चिरस्थायी ठरतात ज्यावेळी संपूर्ण समाजाने त्यासाठी आहुती दिलेली असते. या मं...

राम मंदिर झाले पुढे काय

अयोध्या स्थित राम मंदिराचा आंदोलनाचा भूतकाळ व अभूतपूर्व चळवळीचा इतिहास सध्या सतत हिंदू मनाला पुलकित करत असतो. पण अता मंदीर उभे राहिले. हजार वर्षे टिकेल एवढे शक्तिशाली ही बनले आहे. पण या भव्य तेजस्वी मंदीराला काही सुचवायचे आहे का? भविष्याचे काही दिशा दर्शन हे राम मंदीर करत आहे का? प्रभू रामचंद्र स्वतः अवतारी पुरुष होते, अशक्य असे काहीच नव्हते. तरीही पत्नी सीता हिची रावणाच्या तावडीतून सुटका करण्यासाठी फक्त वैयक्तिक अन्याय ही भूमिका ठेवली नाही. तर सीतेवरील अन्याय हा सर्व स्त्री जातीवरील अन्याय आहे व तो कसा दूर केला पाहिजे याचे साक्षात उदाहरण घालून दिले आहे. वनवास पत्करला, सामान्य वनवासी बंधुंपासुन नागर जनते पर्यंत सर्वांची संवाद केला, चौदा वर्षे संघटन केले व सर्वांना कर्तव्य कर्ता बनवले. सर्व समाजाला स्त्री महात्म्याचे महत्त्व पटवून दिले व नंतर रावण वध केला. उत्तर दक्षिण भारत हा ध्येयवादाने एकात्म करून दाखवला. हे प्रभू रामचंद्रांचे स्मरण आवश्यक आहे. तलवार, सरकार, लष्कर यांने मिळणारे विजय आवश्यक असतात पण ते तेव्हांच चिरस्थायी ठरतात ज्यावेळी संपूर्ण समाजाने त्यासाठी आहुती दिलेली असते. या मं...