Posts

Showing posts from September, 2024

जम्मू काश्मीर विधानसभा निवडणूक एक पैलु

देशातील सर्वात महत्वाच्या विधानसभा निवडणुकीत दोन टप्प्यांचे मतदान झाले आहे. व तिसऱ्या व शेवटच्या टप्प्यातील मतदान होऊ  घातले आहे. जम्मू काश्मीर नवीन विधानसभा अस्तित्वात आल्यानंतरची ही पहिलीच विधानसभा निवडणूक आहे. व म्हणून सुध्दा महत्वाची आहे. पण ही निवडणूक खरी महत्वाची आहे कारण सामान्य निवडणुकीसारखी नाही. सामान्य निवडणुकीतील उत्साह हा माझा पक्ष, माझा उमेदवार व त्या विषयीची उत्सुकता अशी असते पण तो विषयच या जम्मू काश्मीर निवडणुकीत नाही. ही विधानसभा निवडणूक अतिशय गंभीर, गुंतागुंतीच्या विषयांवर भाष्य करणारी पण प्रत्यक्ष प्रचारात ते विषय कधीच समोर येणार नसल्याने समजून घ्यायला कठीण आहे. निवडणूक प्रचार हा ३७० /३५ ए रहाणार की जाणार? बेरोजगारी, विकास, आझादी, दंगाधोपा मुक्त, या विषयावर झाला असला तरी त्या आधारे मतदान होते की नाही? हे ठरणारी म्हणून कुतूहुल चाळवणारी आहे. यातून शोधायचे अंतरप्रवाह फारच वेगळे आहेत.  मग काय घडणार आहे? ह्या जम्मू काश्मीर विधानसभा निवडणुकीत. त्यामुळे या निवडणूक प्रचारात आलेले काही मुद्दे विचारात घेऊ यात. कधी नव्हे ते श्यामाप्रसाद मुखर्जी, टपलू, अन्य काश्मिरी हिं...

हैदराबाद मुक्ती दिवस

हैदराबाद मुक्ती दिवस  आज भागनगर मुक्ती दिवस. हिंदू समाजाने संघर्ष केला व विजय मिळवला. म्हणून महत्वाचा दिवस. हिंदू समाजाने राजा वा सरकारच्या मदतीशिवाय संघर्ष केला. गाव गावाच्या रक्षणासाठी उभ राहिले. रजाकार तलवारी घेऊन आले. आठरा पगड जातीच्या हिंदुंनी पारंपरिक शस्त्राने प्रतिकार केला. नाही बिमोड केला.  खाटकांचे कोयते, मराठ्यांच्या तलवारी, भाले, बरच्या ही बाहेर पडल्या. हिंदू महिलेवर उगारलेला हात वरच्यावर कापला गेला. देवळ युद्धभूमी बनली. महिला दुर्गा बनल्या. नंतर इतिहासाने मराठवाड्यात अशा विहीरी तीर्थक्षेत्र म्हणून दाखविल्या, ज्या रजाकारांच्या मृतदेहाने भरल्या होत्या. सत्याग्रह ही झाले होते. भागनगरचा सत्याग्रह ही हिंदू महासभेची सुवर्णाक्षराने लिहावी अशी कामगिरी होती व त्या विषयी आदराने हिंदू मान नतमस्तक होते. पण युध्द, रण, रक्त, मृतदेह याचे सततच्या प्रचाराने वावडे झालेल्या हिंदू समाजाला हैदराबाद मुक्ति आंदोलनाची ही बाजू सांगू या कि जर रक्तरंजित इतिहास निर्माण केला तर कमीत कमी रक्तपातात अधिकाधिक यश मिळते. शांतीघोषाचा परिणाम फाळणीची भीषणता असते तर शस्त्र सज्ज हात व समाज हा विजयाचा जल...

रायगड स्थित समाधीचे मनोगत

मी शिवाजी महाराजांची समाधी बोलतं आ छत्रहे. हे माझे मनोगत आहे. सध्या वादासाठी कोणताही विषय चालतो. माझ जीर्ण शिर्ण अस्तित्व कोणी शोधल असाही विषय वादग्रस्त बनवता येतो. पण या वादात मला काय सांगायचे आहे हे विसरायला नको म्हणून हा खटाटोप. तंजावरचे मराठे हे का आठवायचे? का शिवाजी महाराजांचा आग्र्याहून परत येतानाचा मथुरेचा मुक्काम आठवायचा? का राज्याभिषेक आठवायचा? का सप्तसिंधुंचे शिवाजी महाराज राज्याभिषेकातील स्नान आठवायचे? का संस्कृत भाषेतील राज्यकोष आठवायचा?  कारण यातील प्रत्येक गोष्ट सांगते की माझ्या राजाने हा स्वराज्य निर्मितीचा ध्यास का घेतला होता.? तो स्व कोण होता? ते काशी विश्वनाथाचे मंदीर औरंग्याने तोडल्यावर शिव छत्रपती संतप्त का झाले होते? कारण शिवाजी महाराजांना एका जातीचे नाही तर हिंदवी स्वराज्य स्थापायचे होते? सप्त नद्या मुक्त करायच्या होत्या. संपूर्ण सांस्कृतिक भारत माता त्यांच्या डोळ्यासमोर होती. आठरा पगड जातीतील हिंदू समाज त्यांची प्रजा होता. या संस्कृतीचे आपले कोण परके कोण याचे भान होते. आग्र्याहून निसटले पण सुखरूप रायगडी कसे आले हे आठवा? मी रायगडी जे पार्थिव धारण केले ते पर मु...

११ सप्टेंबर हिंदू चेतना दिवस

आज रोजी स्वामी विवेकानंद व हिंदू वैश्विक चिंतन सोडून काहीही आठवत नाही. व नाहीच आठवणार. कोणाही हिंदूला आज हिंदुत्वाचे वैश्विक एकात्मतेचा आधार सहजीवन चिंतनच आठवणार व जगाला सुद्धा विवेकानंद व त्यांनी सांगितलेला हिंदू धर्मच आठवणार. असे असूनही, हिरेजडीत लखलखते तत्वज्ञान स्मरण दिवस असूनही मला आज गारगोटीचेही स्मरण झाले व मेल्याहून मेल्यासारखे झाले. सध्या या ११ सप्टेंबरला संस्कृती शब्दाची ओळख फक्त कम सप्टेंबरची ट्यून ऐकण्याएवढीच ( सांस्कृतिक कार्यक्रम) ज्या नररत्नाला आहे, असा एक भारतीय नेता खरतर टोणगा सध्या त्याच अमेरिकेत आहे व बालिशपणाचे प्रदर्शन मांडत फिरत आहे. बा राहुल गांधी, तुला अमेरिकेत जाऊन बौद्धिक विकृतीचा एवढाच पाऊस पाडायचा होता तर निदान सप्टेंबर महिना तरी सोडायचा ना? तुला हिंदू धर्म, तत्वज्ञान, समाज याचा तिरस्कार आहे हे समजू शकतो पण एक महिना उशीराने जायचे ना? आक्टोबर चांगला आहे. हिंदुंना हतोत्साही करणा-या महत्म्यांचा जन्मदिवस येतो. त्या महिन्यात या बाळबोध पण विकृत विचाराला तुलनेला तरी जरा मजा आली असती. पण हिंदुंचा वैश्विक तत्वज्ञान विजय दिवसही त्यांना आनंदाने साजरा करु दिला नाही व मल...

सांस्कृतिक राष्ट्रवाद कविता

संस्कृती राष्ट्र बनविते, राज्य अहंकार, राष्ट्र सूर बनविते, राज्य मात्र असूर. इतिहासाच्या पानोपानी, आहे सर्व भरून, शोधू या सागरतळी, मोती पडले पसरून. हुण, कुशाण, सिकंदर, कथा रक्त मांसाची, अन्याय, अत्याचार, आक्रांती, खरे तर क्रौर्याची, राज्य कल्पनेच्या अहंकाराची, मानवी विकृतीची, निरपवादपणे सा-या जगाच्या पाठीवरती. पण अपवाद राष्ट्र बनविते, संस्कृतीच्या साहाय्याने कथा अगस्तींची बनते, रक्त मांसाची नसते, कथा संस्कृतीची बनते, वस्त्र प्रदानाची बनते, भक्षकाचा लवलेशही नसतो, संस्कृती शिक्षक देते. भारतमाता प्रयोगशाळा, संस्कृती अन् राष्ट्रवादाची शांतता, सहचर्य, आणि वैश्विक चिंतनाची, पराक्रम अन् विजिगिषुतेची, सौहार्द अन् समन्वयाची, विश्व संचार जरी, तरी आक्रांत नाही, वखवख आणि विखार नाही. राजा अशोकाला तोड नाही, पण विश्व संचाराला तलवार नाही, मुल मुली जगभर जाती, नत मस्तक धर्म पताका हाती, असे घडले नाही एक हाती धर्म व तलवार दुस-या हाती, संस्कार, संस्कृती, शिक्षण, हीच होती शस्त्रे हाती. पण ही प्रयोगशाळा, दश सहस्त्र वर्षे अनुभवी, विविधता रक्षुनी, पण अंतरीक एकात्मता शोधी, राम कृष्ण शिव भक्ती, गीता,गंगा, गौपूजी...

सांस्कृतिक राष्ट्रवाद आणि वैश्विक चिंतन

न दिसणारी गोष्ट पण जाणवत मात्र रहाते हे आपण अनुभवत असतो. राष्ट्रवादही  दिसणारी गोष्ट नाही पण जाणवत मात्र असते. संस्कृती दिसत नाही पण जाणवत रहाते. दिसणारी गोष्ट ही ऐहिक असते. जसे मानवी शरीर आहे, सर्व प्राणीमात्र आहेत, सजीव निर्जीव वस्तू आहेत. दिसत असतात, जाणवत असतात. तरीही जग तेवढेच नाही. शरीर जिवंत असते व अचानक ते मृत बनते. दृश्य स्वरूपात काहीच फरक नसतो, पण तरीही या दोन्ही गोष्टी भिन्न असतात व तो फरक कशामुळे पडला तो दिसत मात्र नसतो. रोजचा सुर्योदय सुंदरच असतो पण एका दिवशी तो आपल्याला खूप भावतो तर एका दिवशी तो उगाचच नकोसा वाटतो. कशामुळे हा फरक पडतो? ज्यामुळे हा फरक पडतो ते कारण दिसत तर नाही पण जाणवत मात्र रहाते. हे जे जाणवणे आहे, वाटणे आहे, ते या सर्व ऐहीक गोष्टींना अर्थ निर्माण करून देतात. म्हणून ह्या जाणिवांना अनन्य साधारण महत्व आहे. या जाणीवा याच मानवी विकासाच्या प्रेरणा असतात. म्हणूनच  दिसत नसल्या तरी या जाणीवांचा मानवी जीवनावर होणारा परिणाम मात्र अनन्यसाधारण असतो. किंबहूना या जाणीवाच ऐहीक जगाला अर्थ प्राप्त करून देतात. ऐहिक जगातील वा जगाला जे सौंदर्य, कुरूपता मिळते ती या ज...